Opublikowano

Lipa to nie „lipa”

lipa

Cudownie pachnąca. Pożyteczna. W wielu kulturach europejskich uważana za źródło poetyckiego natchnienia. W polskiej literaturze zajmuje miejsce uprzywilejowane: Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie! Któż nie zna tej zachęty z fraszki Jana Kochanowskiego? Słowianie uważali lipę za drzewo święte, które miało chronić przed piorunami i złymi duchami. W rodzinie szlacheckiej, kiedy urodziło się dziecko, sadzono mu drzewko lipowe.

Lipa była i jest cenna. W dawnej medycynie ludowej stosowano nie tylko kwiaty, ale również liście oraz korę. Młode liście lipowe są jadalne można je spokojnie dodawać wiosną do sałatek.

Kwiaty lipy
Kwiaty lipy

Kwiat lipowy zawiera:
związki flawonowe
olejki eteryczne (geraniowy, eugenol)
fitosterole
witaminę PP
witaminę C
aminokwasy
kwasy organiczne – glutaminowy, jabłkowy, winny
woski, śluzy, garbniki, związki mineralne (m.in. rzadki mangan), gumy, pektyny.

Nasiona lipy
Nasiona lipy

Dr Henryk Różański pisze o nasionach lipy:

Owoce lipy roztarte z octem (papka) służyły w dawnych wiekach jako środek ściągający i krwiotamujący. Z owoców (a właściwie nasion) wytłaczano olej jadalny i leczniczy (rany). Węgiel z lipy był składnikiem prochu strzelniczego. Świeże łyko lipowe używano do leczenia oparzeń.

Obecnie najczęściej stosujemy kwiat lipowy.

Kiedy?
przy przeziębieniach
napar z kwiatu lipowego z sokiem malinowym to chyba najbardziej znany specyfik ziołowy zapamiętany dzieciństwa;
przy nerwowości i nadpobudliwości;
w stanach niepokoju wewnętrznego;
przy anginie;
w zapaleniu gardła.

Zastosowanie zewnętrzne:
kąpiele z naparem kwiatu lipowego działają odświeżająco i uspokajająco – również przy nerwobólach, bólach reumatycznych, oparzeniach i w chorobach kobiecych;
zapach kwiatu lipy działa regenerująco, szczególnie po długotrwałym wysiłku umysłowym, stanach napięcia nerwowego i zawrotach głowy;
napar z kwiatu lipowego ułatwia zasypianie.

Drewno lipowe dostarczało leczniczego węgla, który stosowano w leczeniu biegunki, zatruć i niestrawności.

Herbata z lipy działa: napotnie, przeciwgorączkowo, osłaniająco, przeciwskurczowo, lekko żółciopędnie.

Miód lipowy ceniony jest za swój niepowtarzalny aromat. Lipa jest drzewem typowo miododajnym.
Miód lipowy ceniony jest za swój niepowtarzalny aromat. Lipa jest drzewem typowo miododajnym.

Drewno służyło do wytwarzania drobnych sprzętów domowych – ze względu na łatwość obróbki.

Żegnaj mi, lipowa łyżko,
moja wierna towarzyszko
zb
ójeckiej niedoli
śpiewał kiedyś Czesław Niemen.

Jak wspomniałam na początku w rodzinach szlacheckich sadzono dziecku lipowe drzewko, ale też kołyski dziecięce bardzo często wykonywano z lipowego drewna, ponieważ uważano, że kołyski z lipy chronią dzieci przed chorobami.

Mój syn też dostał taką lipową cepeliowską kołyskę. Tak się podobała moim znajomym, że później kiedy Piotr już wyrósł z kołyski, użyczałam jej znajomym. Kołyska stała się sprzętem przechodnimi, z czasem zyskała miano kołyski słynnych facetów. Tak się szczęśliwie złożyło, że lipowa kołyska wykołysała nasze dzieci na porządnych ludzi.

Zielara

fot. Pixabay.com, Władek Juszkiewicz

O naszym projekcie Psalmoteka – 150 lip, które planujemy zasadzić w Czarnolesie, można przeczytać na stronie fundacji Pamiętamy Ogrodach.

Słynne lipy w Czarnolesie
Słynne lipy w Czarnolesie

 

Źródła:

Zioła w polskim domu, Danuta Tyszyńska-Kownacka, Teresa Starek, Wydawnictwo: Watra.

http://rozanski.li/397/kwiat-lipy-flos-inflorescentia-tiliae-w-fitoterapii/ dostęp: 18.07.2017.

Dodaj komentarz