Opublikowano

Jak uchronić się przed rakiem

warzywa 1

Jak wynika z ostatnich obliczeń naukowców, ponad połowy zachorowań na nowotwory można uniknąć, dzięki właściwemu odżywianiu i aktywności fizycznej. – Przestańmy się bać raka! Zdrowy styl życia nie tylko pozwala zapobiegać nowotworom, lecz także znacząco zwiększa skuteczność ich leczenia – mówił dwa dni temu na II Narodowym Kongresie Żywieniowym w Warszawie prof. Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia.

Wiadomo już, że najważniejszym czynnikiem wywołującym raka jest nadwaga i otyłość. (im większa, tym zagrożenie wzrasta). Głównym mechanizmem, poprzez który nadmiar tkanki tłuszczowej powoduje nowotwory złośliwe, są przewlekłe zapalenia, zaburzenia w syntezie i działaniu czynników wzrostu, hiperinsulinemia oraz zaburzenia hormonalne. Poza tym stwierdzono, że otyłość, podobnie jak niedożywienie, zmniejsza szanse na skuteczne leczenie choroby nowotworowej, natomiast zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy, chorób układu sercowo-naczyniowego (zawał, udar, nadciśnienie tętnicze), pogarsza jakość życia chorych i zwiększa ich umieralność – ostrzega prof. Mirosław Jarosz. Nadmierna masa ciała i otyłość brzuszna powodują: raka przełyku, żołądka, trzustki, wątroby, pęcherzyka żółciowego, jelita grubego (okrężnicy i odbytnicy), piersi (po menopauzie), jajnika, macicy, prostaty i nerki.

Drugim istotnym czynnikiem sprzyjającym rakowi jest zbyt mało ruchu. Ma to wpływ na 10 proc. wszystkich zachorowań (a w wypadku niektórych nowotworów współczynnik zagrożenia wynosi aż 30-40 proc.). Aktywność fizyczna m.in. poprawia funkcję układu odpornościowego i zmniejsza insulinooporność. Zapobiega głównie rakowi jelita grubego (okrężnicy), piersi (po menopauzie) i macicy.

Bardzo ważne jest właściwe odżywianie. Eksperci IARC (International Agency for Research on Cancer, czyli Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem) w 2015 roku opublikowali wnioski badań naukowych, z których wynika, że spożywanie mięsa przetworzonego może powodować raka przewodu pokarmowego, głównie jelita grubego. Jedząc dziennie 50 g mięsa poddawanego wędzeniu, konserwowaniu, soleniu, peklowaniu, dojrzewaniu lub zawierającego dodatek konserwantów, zwiększamy ryzyko zachorowania na ten nowotwór aż o 18 proc. Rakotwórczo działa też czerwone mięso (wieprzowina, wołowina, jagnięcina, baranina, cielęcina, koźlina, konina, dziczyzna). Wpływa na raka jelita grubego, trzustki, żołądka, prostaty. Nie powinno się go jeść więcej niż 500 g tygodniowo.

Co jeszcze wiemy? Nadmiar soli powoduje raka wątroby, produkty o wysokim indeksie glikemicznym – raka macicy, palenie tytoniu – raka płuc, a suplementy zawierające beta-karoten jeszcze dodatkowo przyczyniają się do powstawania tego nowotworu u palaczy.

Wystrzegajmy się żywności zawierającej aflatoksyny, bo powoduje raka wątroby. Toksyny te znajdują się w nadpsutym jedzeniu, rozwijają się również w źle przechowywanych orzechach i pestkach, np. dyni czy słonecznika, dlatego należy unikać kupowania tych produktów na wagę, np. na bazarze czy w warzywniaku. Lepiej zapłacić więcej, ale nabyć orzechy czy pestki w szczelnym opakowaniu, a najlepiej – w łupinach i obrać sobie samemu.

Orzechy najlepiej przechowywać... w łupinach i obierać je tuż przed zjedzeniem
Orzechy najlepiej przechowywać w łupinach i obierać je tuż przed zjedzeniem

Bardzo rakotwórczo działa alkohol i przyczynia się do nowotworów: jamy ustnej, gardła, krtani, przełyku, żołądka, wątroby, jelita grubego (okrężnicy, odbytnicy), piersi (przed i po menopauzie). A z ciekawostek – sama natura też nas w pewien sposób programuje. Kobiety, które miały wysoką masę urodzeniową, częściej chorują na raka piersi (przed menopauzą), natomiast osoby o wysokim wzroście – na raka jelita grubego (okrężnicy i odbytnicy), piersi (po menopauzie), jajnika, macicy, prostaty i nerki. Lepiej więc być niskim?

A teraz pozytywne wieści. wzrosła liczba dowodów naukowych potwierdzających rolę błonnika (włókna roślinnego), a także warzyw i owoców w zapobieganiu nowotworom złośliwym. Każda porcja tych produktów (czyli jeden owoc wielkości jabłka lub filiżanka drobnych albo szklanka soku) spożyta w ciągu dnia zmniejsza o 5-8 proc. ryzyko przedwczesnego zgonu z powodu raka, udaru lub zawału (oczywiście, chodzi tu nie o jednorazową porcję, ale jedzoną codziennie, w dłuższym odcinku czasowym).

Warzyw nie da się przedawkować, można jeść, ile się chce
Warzyw nie da się przedawkować, można jeść, ile się chce

Co jeszcze udowodniono? Owoce oraz warzywa niskoskrobiowe (brokuły, sałata, ogórek, pomidory, kapusta, kalafior, papryka, rzepa, szparagi, szpinak, cykoria, seler naciowy, kapusta kiszona, cebula, czosnek, pietruszka, rzodkiewka, por) chronią przed rakiem jamy ustnej, gardła, krtani, a owoce – także przed rakiem płuc.

Produkty zawierające błonnik roślinny, czosnek a także dieta bogata w wapń zmniejszają ryzyko zachorowań na raka jelita grubego (okrężnicy i odbytnicy).

Rozwiano wszelkie wątpliwości dotyczące kawy. – Dziś o tym napoju mówi się wyłącznie dobrze – podkreślił prof. Mirosław Jarosz. Wiadomo, że kawa ma bardzo cenne polifenole, chroni przed nowotworami wątroby i macicy. Można wypijać 3-4 filiżanki kawy o średniej mocy dziennie. Jeżeli ktoś jednak nie powinien spożywać zbyt dużo kofeiny, niech sięgnie po kawę bezkofeinową, bo wykazuje ona takie samo antynowotworowe działanie. Z kawą zbożową zaś należy uważać, bo często zawiera ona dużo szkodliwego akryloamidu, szczególnie ta o znacznej zawartości cykorii lub topinamburu. Związek ten sprzyja powstawaniu nowotworów różnych organów.  Uwaga: szczególnie dużo jest go w chipsach ziemniaczanych i frytkach.

Elżbieta Bogusławska-Przybysz
zdjęcia: pixabay.com

O korzyściach z picia kawy pisaliśmy w tekście Prawdziwa mała czarna.

Polecamy również teksty:
Od czego zależy długie życie
Warzywa i owoce lek na wszystko
Żegnaj raku już na zawsze

Dodaj komentarz